Jak działają olejki eteryczne

Jak działają olejki eteryczne

Olejki eteryczne mają wpływ na nasz organizm oraz otoczenie. Na organizm działają na dwa główne sposoby: fizjologiczny oraz psychologiczny.

Na poziomie fizjologicznym olejki mają wpływ na procesy wewnętrzne przez stymulację rozmaitych receptorów, wpływ na neuroprzekaźniki itd. Reakcje na olejki są różnorodne, związane z układem krążenia (np. wzrost lub obniżenie ciśnienia), układem trawiennym, układem nerwowym (olejki mogą działać jak leki uspokajające, przeciwdepresyjne itd). Efekty są zależnie od sposobu podania olejku, przy czym ten sam olejek może mieć różne działania, zależnie od drogi podania. Upraszczając, olejek mandarynkowy w pielęgnacji skóry działa m.in. przeciwbakteryjnie, a podany doustnie – przeciwskurczowo. Natomiast wdychany uspokaja i ułatwia zasypianie.

Działanie na poziomie fizjologicznym nie jest zależne od zmysłu węchu, czyli doświadczają go również osoby, które nie czują zapachu. Efekt zależy od dawki i składu chemicznego olejku.

Efekt psychologiczny zależy od wspomnień i skojarzeń wywoływanych przez dany zapach, postrzegania go jako przyjemny lub nie, a nawet wiary w to, czy zadziała lub nie (efekt placebo). Skutek psychologiczny wywoływany jest przez zapach olejku – musi on być dyfuzowany lub podany na skórę, np. użyty jako perfumy. Molekuły olejku stymulują nerw odpowiedzialny za odczuwanie zapachu (w jamie nosowej), następnie oddziałują bezpośrednio na mózg. Aktualnie mechanizm tego działania nie jest jeszcze dobrze poznany.

Olejki eteryczne wpływają też na nasze otoczenie. Wiele z nich ma właściwości antyseptyczne i antymikrobowe. Wybrane olejki zastosowane w odpowiednim stężeniu pozwalają oczyścić otoczenie z patogenów.

Jak stosować olejki eteryczne

Dyfuzja olejków eterycznych

Dobrym sposobem na stosowanie olejków eterycznych jest dyfuzja, czyli rozpraszanie cząsteczek olejku i wdychanie ich. Jest to jeden z bezpieczniejszych sposobów, zwłaszcza na początku stosowania olejków. Można robić to korzystając ze specjalnych urządzeń, czyli dyfuzorów. Będą to nebulizatory (przeznaczone do dyfuzji w pomieszczeniu, nie mylić z aptecznymi do podawania leków bezpośrednio do układu oddechowego), kominki aromaterapeutyczne, nawilżacze powietrza czy dyfuzory ultradźwiękowe.

Innym sposobem jest noszenie biżuterii aromaterapeutycznej (olejek umieszcza się na kawałku filcu lub specjalnym kamyku, a następnie zamyka w wisiorku czy bransoletce). Prekursorem takiej biżuterii są pomandery.

Domowe sposoby na dyfuzję olejków eterycznych to używanie ich w kabinie prysznicowej. Wtedy kilka kropli dajemy na powierzchnię, której nie dotykamy, a gorąca woda zrobi za nas resztę. Można też dodać kilka kropli na miskę gorącej wody, którą stawiamy w pomieszczeniu. To często wykorzystywana metoda w aromaterapii dzieci. Olejki eteryczne mogą być też używane w saunie.

Inhalacja olejków eterycznych

Można robić ją w formie parówki wodnej lub wdychać olejki bezpośrednio z buteleczki. Można też kupić lub zrobić własny sztyft do inhalacji np. na katar. Popularne były i są sztyfty z mentolem. Wygodne w użyciu są też małe słoiczki lub buteleczki z umieszczonym w wewnątrz kłębkiem nasączonej olejkiem gazy: otwierasz pokrywkę i wdychasz, po skończonej inhalacji zamykasz wieczko.

Zastosowanie na skórę i błony śluzowe. Masaż aromaterapeutyczny

Kolejny sposób to stosowanie olejków eterycznych na skórę. Można robić to punktowo, na określone partie ciała lub na całe ciało, w formie masażu. Olejki eteryczne muszą być rozcieńczone w oleju bazowym lub żelu celem uniknięcia podrażnień skóry, reakcji alergicznych, fototoksyczności i innych reakcji niepożądanych. Olejki eteryczne można też dodawać do kosmetyków czy maści. W odpowiednim stężeniu będą nadawać im nie tylko zapach i kolor, ale będą też odpowiedzialne za działanie terapeutyczne.

Olejki eteryczne mogą być też stosowane na błony śluzowe jako płukanki czy spraye do gardła, czopki oraz globulki. Błony śluzowe są zdecydowanie bardziej wrażliwe niż skóra, więc w tym przypadku najlepiej kupić gotowy produkt zawierający olejki w aptece i stosować zgodnie z ulotką albo robić to pod opieką doświadczonego terapeuty.

Olejki eteryczne – czy można stosować je doustnie

Doustne stosowanie olejków eterycznych to w aromaterapii temat kontrowersyjny. Niektóre podejścia aromaterapeutyczne całkowicie wykluczają takie zastosowanie lub wymagają od terapeuty kwalifikacji lekarskich. Pamiętajmy jednak, że olejki eteryczne stosowane są na dużą skalę w przemyśle spożywczym. Olejki są również składnikami leków, w tym podawanych doustnie. W wielu krajach dostępne są na rynku w formie suplementów (olejki rozcieńczone w oleju bazowym i opakowane w kapsułkę). Olejki eteryczne stosowane doustnie i terapeutycznie mają też za sobą wielowiekową tradycję.

Bezpieczeństwo stosowania olejków eterycznych

Jak bezpiecznie stosować olejki eteryczne na skórę

O bezpieczeństwie stosowania olejków eterycznych na skórę przeczytasz więcej we wpisie Olejki eteryczne w kosmetykach. Dowiesz się z niego, jak i dlaczego należy rozcieńczać olejki eteryczne oraz w jakich substancjach się rozpuszczają. Ponadto przeczytasz tam, jakie ryzyko niesie za sobą nieprzestrzeganie tzw. limitów dermalnych, czyli maksymalnego dopuszczalnego stężenia olejków na skórę i kto te limity ustala. Zrozumiesz też lepiej, dlaczego ich przestrzeganie jest dzisiaj tak ważne.

Jak bezpiecznie stosować olejki eteryczne u dzieci dowiesz się też tutaj. Szczególną ostrożność należy zachować także, stosując olejki eteryczne podczas ciąży, laktacji, w poważnych i przewlekłych schorzeniach, podczas stosowania leków czy ziół w celu uniknięcia niepożądanych interakcji, oraz u osób starszych. Wykwalifikowany aromaterapeuta będzie umiał dobrać u takich osób nie tylko bezpieczne olejki eteryczne, ale także ich dawkę i sposób zastosowania.

Olejki eteryczne zarejestrowane jako leki

Olejki eteryczne lub ich składniki, które można stosować w lekach, reguluje farmakopea, czyli inaczej kodeks apteczny. Jest to urzędowy spis leków danego kraju. Ostatnia Farmakopea Polska ukazała się w 2017 r. i jest to polskojęzyczna wersja Farmakopei Europejskiej. Monografie leków polskich z poprzednich farmakopei mogą obowiązywać nadal. Kwestie leków w Polsce reguluje Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Farmakopea Europejska jest wydawana przez Europejską Dyrekcję Jakości Leków i Opieki Zdrowotnej (European Directorate for the Quality of Medicines & HealthCare).

ę..Olejki eteryczne mogą wchodzić w skład leków gotowych, wyprodukowanych przez firmy farmaceutyczne oraz aptecznych, które mogą być sporządzane przez odpowiednie apteki na podstawie receptury zawartej w obowiązującej farmakopei. Leki apteczne bywają też nazywane galenowymi od nazwiska słynnego lekarza rzymskiego, twórcy wielu receptur. Tradycyjne leki galenowe przeważnie powstają z surowców roślinnych, zwierzęcych lub mineralnych. Obecnie leki galenowe często wchodzą w skład leków recepturowych (magistralnych). Są to leki robione w aptece według recepty lekarza dla konkretnego pacjenta. W odróżnieniu od leków aptecznych ta konkretna receptura leku nie znajduje się w farmakopei.

Olejki eteryczne jako dodatki do żywności i suplementy diety

Dodatki do żywności podlegają pod unijne Rozporządzenie 1333/2008 z późn. zm. Harmonizuje ono stosowanie substancji dodatkowych do żywności w Unii Europejskiej. Środki aromatyzujące podlegają pod Rozporządzenie nr 1334/2008 w sprawie środków aromatyzujących i niektórych składników żywności o właściwościach aromatyzujących.

Olejki eteryczne podobnie jak inne preparaty roślinne mogą być składnikami suplementów diety. Suplementy do obrotu w Polsce dopuszcza Główny Inspektorat Sanitarny. Prawo polskie dostosowane jest w tej kwestii do regulacji UE (Dyrektywa 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do suplementów żywnościowych).